New Horizons - Wondering about the World


MAANDAG 28 MEI 11:00 UUR tot 12:00 UUR / ENTREE GRATIS
Fontys Hogeschool voor de Kunsten Zwijsenplein 1, 5038 TZ Tilburg
De Refter



Peepshows and Wanderers as a Phenomenon of Reality

Met Tijn Vaes

Toen, in de Duitssprekende landen van de 19de-eeuwse Romantiek, werd volop gereisd; bijvoorbeeld door handelslieden, ‘(grand)toeristen’, of dicht bij huis door peepshowbewonderaars. En wilde men juist de bergen oversteken, dan was hij het, de ongrijpbare  Wanderer. Enerzijds leidden economische en educatieve drijfveren deze reizigers van het eigen dal, over de bergen heen naar een andere wereld. Anderzijds was de aanleiding  de verbeelding. Rondreizende ‘peepshowers’ op kermissen en markten bedienden de thuisblijvers met hun kijkdozen (Boîtes d’optique); dezen reisden in de fantasie. 

De Wanderer zelf liet het niet bij die imaginatieve werkelijkheid; zijn verlangen zette hem aan zelf over bergen en door dalen te gaan, van plaats naar plaats, al dwalend en zwervend. Zijn bestemming was niet altijd even duidelijk voor hem. Bewoners uit het dal meden deze voetreiziger het liefst; hij werd beschouwd als een vreemdeling, afkomstig van gene zijde van de berg. Hij was voor hen een ongrijpbaar sujet. 

Neen, hij vertoonde geen overeenkomst met de huidige backpacker die vaak vooraf en goed georganiseerd onze wereld overtrekt. Beiden laten wel een zelfde doel zien; het verlangen naar het onbekende, naar een ontmoeting met het ‘nieuwe’, naar een confrontatie met het – eigen - innerlijk. Iets wat gekarakteriseerd kan worden als ‘romantisch’.

In gedichten en vertellingen ten tijde van de Romantiek, maar ook in muzikale fantasieën en liedcycli, hadden tochten vaak een symbolische en metaforische betekenis. Deze duidden op de ontmoeting van de ‘zwerver’ met de wereld, een wereld die betrekking had op zowel het stoffelijke als het niet-stoffelijke. Een wereld die symbool stond voor veranderingen welke zich gaandeweg voltrokken in het innerlijk van de Wanderer. Veranderingen als metafoor voor de reis die hij aflegde tijdens zijn leven. Etymologisch gezien houden ‘wandelen’ (of (rond)dwalen) en ‘(zich) veranderen’ verband met elkaar.

Daar in Die Ferne, zo meende de romantische Wanderer, lag een wens of een omstandigheid verborgen: bijvoorbeeld het verlangen naar een geliefde of de vervulling van de levenstocht, samengebald in het beroemde Duitse gezegde ‘Dort wo ich nicht bin, dort ist das Glück’. Wat de Wanderer in het echt ervaarde, ondervond de kijkkastkijker in de verbeelding. 

In mijn lezing ‘Wondering about the World. Peepshows and Wanderers as a Phenomenon of Reality’ worden voorbeelden uit de 19de-eeuwse Duitse kunst, muziek en poëzie voor het voetlicht gebracht. Het zal gaan over imaginatieve – materiele -werelden (peepshows) versus de aan den lijve ervaren werelden (door de Wanderer). 

Openbaar | Gratis

 

English text: 

Then, in 19th Century Romantic German speaking countries, people travelled quite a lot; for instance salesmen, ‘(Grand)tourists’, or staying in their own valleys ‘admirers’ of peepshows. Besides some travellers wanted to cross mountains, they belonged to the elusive Wanderer. So, on the one side some travellers were motivated by economical and educational motives to leave their own ‘real’ world. At the other hand some seemed to be called by the world of ‘imagination’. Thanks to their boxes ((Boîtes d’optique) touring ‘peep showers’, frequenting fairs and markets offered the stay-at-homer-people surprising and unknown countries, villages and other kind of views. These stay-at-homers used to travel into the so called illusionistic reality.  

The Wanderer himself did not wanted to be limited by this kind of representation of reality; he desired to cross himself the mountains, to reach new valleys and to visit villages, just by wandering and leading a roving life. Not always his destination was clear for him. Inhabitants of some valleys neglected this kind of wayfarer; they considered him as a stranger originated from the other side’s mountain. To them he seemed a shady character. 

No, he didn’t demonstrate any resemblance with the modern backpacker who often and well-prepared explores our world. Nevertheless, both types shows a corresponding purpose: the desire for the unknown, for an encounter with ‘new’ things, for a confrontation with – his own – inner life. It could be characterized as a ‘romantic’ attitude.   

In romantic poetry and tales, also in musical phantasies and song cycles, journeys often played  a symbolical and metaphorical role. They referred at a ‘wayfarer’ who encountered the world, a world which was related to materiality and immateriality. A world which symbolized a transformation which passed into the mind of the Wanderer. A transformation as a metaphor for the journey he traversed during his life. In Dutch, etymologically both meanings, wandering (‘wandelen’ or ‘(rond)dwalen’) and transforming (‘zich veranderen’) are related to each other.   

The Wanderer supposed that far away, into Die Ferne – distance – a wish or a circumstance was included: a loved one he desired for, or the fulfillment of a journey of life, as it has been characterized in German as ‘Dort wo ich nicht bin, dort ist das Glück’ (translated as ‘where I do not stay, there will be felicity’). What the Wanderer discovered in reality, admirers of peepshows experimented in their imagination. 

My lecture is titled ‘Wondering about the World. Peepshows and Wanderers as a Phenomenon of Reality’. It will show some characteristics about the origin and application of peepshows, related at examples of 19th Century German art, music and poetry. The content is about imaginative –but materialized – worlds (peepshows) versus experimented worlds (that of the Wanderer).